Hersluitbare verpakkingen en doseerhulpmoddelen

Beter bewaren, correcter doseren, minder verspillen

Steeds meer verpakkingen zijn speciaal ontwikkeld om het leven van de consument te vergemakkelijken. Zo zitten hersluitbare verpakkingen in de lift en is er ook een trend naar meer en betere doseerhulpmiddelen. Die verpakkingen helpen de consument om de producten beter te bewaren, correcter te consumeren en minder te verspillen. Dat is ook goed voor het milieu, al worden de verpakkingen daardoor soms wat complexer.


Inspelen op reëel consumentengedrag

Hersluitbare verpakkingen bestaan al sinds mensenheugenis. Denk bijvoorbeeld aan de vele hersluitbare glazen bokalen, potjes en flessen. Maar recent zijn er heel wat nieuwe soorten hersluitbare verpakkingen ontwikkeld, voor ander type producten. Zo worden gesneden plakjes ham en kaas vandaag steeds vaker verkocht in hersluitbare bakjes met een klikdekseltje of een afdekfolie met kleefrand (zie ook fiche Carrefour). “Die ontwikkeling is een tiental jaren geleden begonnen,“ zegt Peter Ragaert, Technologieadviseur bij Pack4Food. “Plakjes beleg werden vroeger uitsluitend aangeboden in plastic wegwerpverpakking. Veel consumenten haalden er uit wat ze nodig hadden en lieten de rest gewoon zitten. Maar de geopende verpakking sloot niet meer goed, dus droogden de voedingswaren sneller uit. Met de hersluitbare systemen heeft de industrie slim ingespeeld op het reële consumentengedrag. Er zijn nu verschillende systemen in omloop. De meest bekende zijn de bakjes met klik- of lijmsluitingen en de zakjes met zip- of ribsluitingen.“

Een alternatief voor portieverpakkingen

Goed hersluitbare verpakkingen zorgen ervoor dat het resterende product langer houdbaar blijft. “In die zin zijn ze soms een goed alternatief voor portieverpakkingen,“ verduidelijkt Ragaert. “Ze spelen in op dezelfde combinatie van behoeftes: in grotere hoeveelheden aankopen maar in kleinere hoeveelheden consumeren. Hersluitbare verpakkingen zijn bovendien heel gebruiksvriendelijk en flexibel, want je kunt precies de hoeveelheid nemen die je wilt. Daarom worden er ook steeds betere doseerhulpmiddelen ontwikkeld, vooral bij vloeibare of viskeuze producten. Denk aan de schroefdoppen op drankkartons, de spuitmondjes op ketchup- of mosterdflessen, of de kraantjes op de Bag-in-Box van wijn, fruitsap en melk. Bag-in-Box is zelfs een schoolvoorbeeld: in plaats van een fles van 75 cl koop je nu een box van 3 liter, maar dankzij het sluit- en doseersysteem blijft het afgevulde levensmiddel langer goed.“

 

Om te onthouden

  • Om in te spelen op de behoeften van de consument worden er steeds meer hersluitbare verpakkingen en doseersystemen ontwikkeld.
  • Goed hersluitbare verpakkingen en betere doseersystemen zorgen uiteindelijk voor minder voedselverspilling, een belangrijke milieuwinst.
  • Anderzijds vergen deze nieuwe verpakkingstechnieken meestal meer materiaal en zijn ze complexer. Het is altijd zoeken naar het juiste evenwicht.
Als voedingswaren na opening verder in de wegwerpverpakking bewaard worden, drogen ze sneller uit. Met een goed hersluitbaar bakje is dat probleem van de baan.

Een Bag-in-Box is een schoolvoorbeeld: perfect hersluitbaar en voorzien van een handig doseersysteem. 

Research & development in driehoekspartnership

Producenten zien in hersluitbare verpakkingen en doseersystemen een manier om de consument voor zich te winnen. Daarom wil de industrie steeds verder gaan en nieuwe gebruiksvriendelijke verpakkingen ontwikkelen. Maar dat is niet eenvoudig. “Producenten moeten met heel wat parameters rekening houden,“ verklaart Guy Dohogne, eveneens Technologieadviseur bij Pack4Food. “Hoe beperken we de extra kostprijs? Hoe bewaken we de voedselveiligheid, bijvoorbeeld als we lijmen gebruiken? Wat is de impact op de vulsystemen? Daarom worden nieuwe verpakkingstechnieken bijna altijd ontwikkeld in een driehoekspartnership met een voedselproducent, een verpakkingsproducent en een fabrikant van vulsystemen. Ze zoeken dan samen naar praktische en veilige oplossingen die ook efficiënt, economisch en milieuverantwoord te implementeren zijn.“

Gebruiksgemak en milieuoverwegingen in balans

De milieulast is inderdaad ook een blijvend aandachtspunt. “Het is altijd zoeken naar het juiste evenwicht,“ zegt Dohogne. “Een schroefdop op een drankkarton of een kaasdoosje met klikdeksel betekent onvermijdelijk meer materiaal. Anderzijds zorgen ze voor minder productverspilling, dat is een belangrijke milieuwinst. Met het bepalen van de milieulast moet je trouwens heel voorzichtig zijn. Bijvoorbeeld: waar koopt de verpakkingsproducent zijn grondstoffen in? Wat gebeurt er met het verpakkingsmateriaal na gebruik? Als verpakkingen uit de andere kant van de wereld komen of naar de andere kant van de wereld gaan moeten we de milieulast van het transport en de gevolgen voor de plaatselijke markt ook in rekening brengen. Ook de manier waarop de consument zijn aankopen doet heeft een impact op de voetafdruk van een product. Je kunt de milieulast pas correct inschatten als je voor elke verpakking een volledige levenscyclusanalyse doet. We moeten de milieulast zoveel mogelijk beperken door de juiste materialen te kiezen en de best beschikbare technologieën te gebruiken.“

Meer weten

Pack4Food is een consortium van kenniscentra, netwerkorganisaties en bedrijven rond de thema’s “innoveren via de verpakking van levensmiddelen“ en “duurzame en functionele verpakkingen“. www.pack4food.be 

 

Voedselverspilling verminderen

Sleutelrol voor verpakkingen, maar ook voor consumentengedrag

Nog steeds belandt er te veel voeding bij het afval. Via verpakkingen kunnen bedrijven niet alleen de houdbaarheid verlengen, maar ook beter doseren en zo productverspilling tegengaan. Tegelijk zijn er gerichte lokale acties nodig om consumentengedrag te beïnvloeden.

Belg gooit per jaar meer dan 15 kg voeding weg

Volgens Fevia gooit de Belgische consument 5 tot 10% van de gekochte voeding weg. Zo komt per jaar en per inwoner 15 tot 20 kg van het voedsel in de vuilnisbak terecht. Dat komt overeen met ongeveer 180 euro. “De consument is zich doorgaans al bewuster van het probleem van voedselverspilling, maar er blijft toch nog een lange weg te gaan”, aldus Nathalie Ricaille, projectverantwoordelijke bij Espace Environnement en Communication Manager voor het Europese GreenCook-project. “Om voedselverspilling te beperken moet je zowel op verpakkingen als op het gedrag van de consument mikken. Daarom moeten we initiatieven promoten die beide aspecten omvatten. We moeten het publiek duidelijk informeren.”

Langer houdbaar, beter doseerbaar

In de industrie zijn er heel uiteenlopende acties. “Naast het beperken van de hoeveelheid verpakkingen doet de industrie ook gerichte inspanningen om voedselverspilling tegen te gaan”, voegt Nathalie Ricaille toe. “Verpakkingen onder gemodificeerde atmosfeer – bijvoorbeeld voor vlees – houden het verpakte product langer goed.” Een ander soort ‘slimme’ verpakking geeft aan wanneer het product moet worden verbruikt, of waarschuwt als de koudeketen werd onderbroken tijdens het transport.

Anderzijds bieden bedrijven steeds vaker hersluitbare verpakkingen aan, bijvoorbeeld voor sneetjes vleeswaren of kaas. Ook verpakkingen met doseerhulpmiddel en portieverpakkingen zijn in opmars. “Hersluitbare verpakkingen en doseerdoppen helpen verspilling te beperken, op voorwaarde dat ze goed aangepast zijn aan het product. De verpakking moet perfect zijn afgestemd op het product en de manier waarop het wordt gebruikt. Dergelijke innovaties doen de consument beter begrijpen dat de verpakking essentieel is om het product te beschermen en langer vers te houden.”

Om te onthouden 

  • De verpakking vervult die rol door het product te beschermen, de houdbaarheid ervan te verlengen, of door een goede dosering mogelijk te maken.
  • Een van de sleutelfuncties van verpakkingen is het beperken van voedselverspilling.
  • Voor minder voedselverspilling zijn ook bewustmakingsacties bij de consument nodig.

Creatieve acties om het koopgedrag bij te sturen

Om voedselverspilling tegen te gaan is ook een aangepast consumentengedrag nodig. “De distributiesector werkt aan acties om een meer verantwoord gedrag aan te moedigen. Het idee is om producten en verpakkingen die voedselverspilling tegengaan, een betere visibiliteit te geven”,vervolgt Nathalie Ricaille.“Bepaalde supermarkten, zoals Leclerc in Frankrijk, zorgen voor een speciale etikettering van verpakkingen die bijvoorbeeld een langere houdbaarheid garanderen.”

Een ander initiatief is het promoten van de aankoop van vleeswaren en kaas aan de toog, voor zover dat mogelijk is. Zo kan de consument de gekochte hoeveelheden aanpassen aan de werkelijke behoeften van zijn gezin en het risico op verspilling verkleinen.

Het voordeel van onverpakte groenten en fruit blijft dan weer een groter discussiepunt. Door het veelvuldig aanraken beschadigt de consument veel groenten en fruit, zeker de kwetsbare soorten. Dat leidt tot soms grote verliezen, zowel in de winkel als bij de consument thuis. Toch heeft het geen zin om stelselmatig alle groenten en fruit te verpakken. Het komt er dus op aan de gulden middenweg te vinden, vanuit economisch en ecologisch oogpunt.

GreenCook promoot lokale acties

Het GreenCook-project wil voedselverspilling tegengaan via acties in de supermarkt. Het project wordt gecoördineerd door Espace Environnement en brengt partners uit vijf landen van noordwestelijk Europa bijeen. “Veel van die initiatieven hebben succes”, benadrukt Nathalie Ricaille. “Voedingsdeskundigen demonstreren bijvoorbeeld hoe minder mooie tomaten – niet geschikt voor een salade – worden verwerkt in een saus. Of hoe licht beschadigd fruit kan dienen voor smoothies. Nog een voorbeeld: uitleg aangebracht in de rekken met allerlei gericht advies, zoals de aanbevolen hoeveelheid vlees per persoon.”

Maar het GreenCook-project gaat heel wat verder. Behalve in supermarkten wordt er ook veel voedsel verspild thuis in de keuken, in schoolkantines en in restaurants. Voor elk van die locaties worden gerichte acties ontwikkeld. “De strijd tegen verspilling is een zeer actueel thema. Gemotiveerde initiatiefnemers krijgen ruim de gelegenheid om innoverende initiatieven zo breed mogelijk te ontplooien”, besluit Nathalie Ricaille.

Verschillende initiatieven in supermarkten willen de consument al van bij de aankoop bewust maken.

Over Espace Environnement

De activiteiten van Espace Environnement passen in het kader van duurzame ontwikkeling.Deze instelling werkt al 40 jaar samen met overheden, verenigingen en bedrijven. Espace Environnement promoot verantwoord ‘ecoburgerschap’ op basis van overleg met de lokale actoren en betrokkenheid van de inwoners. De voornaamste actiegebieden zijn ruimtelijke ordening, stedenbouwkunde, bestrijding van binnenhuisvervuiling, aanleg van groene ruimten, netheid en afvalvermindering.

Meer weten

 

Nieuwe webtool helpt uw verpakkingen optimaliseren

Op weg naar een succesvol ecodesign

U streeft naar ecodesign bij de ontwikkeling en optimalisering van uw verpakkingen? Met welke elementen houdt u dan best rekening? En waar begint u? De website www.pack4ecodesign.org helpt u op weg.

Fost Plus ontwikkelde de nieuwe website specifiek voor verpakkingsprofessionals. Centraal staat een module waarmee u een vereenvoudigde levenscyclusanalyse kunt uitvoeren voor al uw verpakkingen. Dankzij de gebruiksvriendelijke module kunt u de belangrijkste milieueffecten van uw verpakking – CO2 -uitstoot, energieverbruik, waterverbruik – gemakkelijk identificeren en reduceren

Een korte video legt u in een paar minuten het gebruik van de tool uit.

De berekeningsmodule die de resultaten genereert van de vereenvoudigde levenscyclusanalyse werd ontwikkeld door adviesbureau Intertek RDC. Bij alle stappen in de analyse krijgt u adviezen en mogelijke verbeterpunten aangereikt. Op die manier stelt u de milieueffecten niet alleen vast, maar weet u meteen ook welke acties u kunt ondernemen. De website is beschikbaar in drie talen: Nederlands, Frans en Engels.

De website is ook complementair met de bestaande websites www.pack4recycling.be, die u helpt om uw verpakkingen beter recycleerbaar te maken, en www.preventpack.be, waar u uitgebreide informatie vindt over preventieacties en –strategieën.

 

Om te onthouden

  • De website www.pack4ecodesign.org ondersteunt u bij het ecodesign van uw verpakkingen.
  • U vindt er een module om een eenvoudige levenscyclusanalyse uit te voeren voor al uw verpakkingen.
  • De site richt zich specifiek op verpakkingsprofessionals.. 
  • De website biedt ook heel wat adviezen en verbeterpunten om de milieu-impact van uw verpakkingen te reduceren.
  • U kunt er ook een simulatie maken van de concrete resultaten die de aanbevolen acties opleveren.