Detergentensector wast duurzaam door milieu en economie te verzoenen

In minder dan tien jaar tijd is de vereiste hoeveelheid waspoeder per wasbeurt met 50 % gedaald. Dat resultaat is vooral te danken aan de fabrikanten. Dankzij de doorgedreven concentratie van wasmiddelen is ook het verpakkingsvolume gevoelig gedaald. Dat is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor het budget van de consument. Het gedrag van die consument is echter essentieel om het wasmachinegebruik nog duurzamer te maken.


Steeds minder waspoeder

Al zo’n tien jaar verhoogt de sector de concentratie van actieve bestanddelen in waspoeders. Daardoor is de vereiste hoeveelheid waspoeder per wasbeurt gedaald van 150 g in 1998 naar 85 g in 2009. Vandaag zijn bijna alle waspoeders op de markt geconcentreerd. Producten die in 2000 nog als 'supergeconcentreerd' golden, zijn nu de norm. En voor vloeibare producten is ondertussen een gelijkaardige evolutie ingezet.

Dankzij die trend spaart de sector heel wat verpakkingsafval en transporten uit. Daardoor verlaagt ook de impact op het milieu (lees ook de fiche 'Rol van de verpakking' en de verschillende getuigenissen).

10.000 wegtransporten en 5.000 ton verpakkingsafval minder in 2009

Op 1 januari 2009 lanceerde de sector het Laundry Sustainability Programme 2 (LSP 2). Daarmee wil ze de concentratie van waspoeders nog verhogen. Om hun impact op het milieu te verminderen, engageren de deelnemende ondernemingen zich om het volume en het gewicht van de poeders met 10 tot 15 % te verlagen, zonder aan hun doeltreffendheid te raken. LSP 2 zou alleen al in 2009 ongeveer 200.000 ton waspoeder, 5.000 ton verpakkingen en 10.000 wegtransporten uitsparen.

De sector voorziet overigens een vergelijkbaar programma om ook vloeibare producten te concentreren tegen midden 2009. Daarbij worden de basisstoffen geoptimaliseerd zodat nog maximum 75 ml per wasbeurt nodig zou zijn.

 

 

Om te onthouden 

  • Door de verregaande concentratie van wasproducten vraagt een wasbeurt vandaag tot 50 % minder wasproduct dan 10 jaar geleden. De impact op verpakking, transport en de hoeveelheid gebruikte grondstoffen is gelijkaardig.
  • Voor een duurzame wasbeurt is het belangrijk dat de consumentnauwgezet de wasinstructies op de verpakking volgt.
  • Die evolutie is te danken aan verschillende initiatieven van de sector zelf. Het meest recente is het Laundry Sustainability Programme 2 (LSP 2), dat streeft naar een besparing van nog eens 5.000 ton verpakkingsmateriaal.

 

Vermijd overdoseren… en onderdoseren 

De inspanningen van de fabrikanten voor het milieu lonen. Maar hun impact blijft sterk afhankelijk van het gedrag van de consument. Drie parameters bepalen het eindresultaat: de gebruikte hoeveelheid wasproduct, de wastemperatuur en het vullen van de wasmachinetrommel.

Een studie van InSites Consulting uit 2008 toonde aan dat consumenten de aanbevolen dosering over het algemeen goed kennen. In West-Europa heeft de consument zelfs de neiging om te onderdoseren. Slecht gewassen wasgoed wordt echter vaak opnieuw gewassen, wat dan weer nadelig is voor het milieu. Bovendien is bij de helft van alle wasbeurten de wasmachinetrommel onvoldoende gevuld en gebeurt één op vijf wasbeurten bij een temperatuur van 60°C of meer.

Verpakking informeert over optimaal gebruik

Het grote publiek goed informeren is dus de boodschap. Daarbij speelt de verpakking een sleutelrol. Naast de wettelijk vermeldingen over de samenstelling van het product moeten de etiketten op de verpakking de consument ook ‘coachen’ bij het juiste gebruik. Die informatie wordt nog belangrijker naarmate een product meer en meer geconcentreerd is, en er dus meer wasbeurten mogelijk zijn, zonder dat de verpakking verkleint. In dat geval stijgt het risico dat de consument gaat overdoseren. In de context van LSP 2 voorziet de sector afbeeldingen op de verpakking die speciaal gericht zijn op het correcte gebruik van geconcentreerde producten. Dat zou onder meer aanzienlijke waterbesparingen opleveren. Als alle Europese consumenten hun wasmachines optimaal vullen, zouden ze samen elke dag tot 700 miljoen liter water besparen.

Het is trouwens ook belangrijk om de consument correct te informeren over de prijs van het product. Essentieel daarbij is de samenwerking met de andere partners in de keten, en dan vooral de distributie. Sommige winkels vermelden nu al de prijs per dosis (zie getuigenis Colruyt).

Belangrijke gedragscodes

In 1996 lanceerde de Europese detergentenindustrie (AISE) een campagne om de ecologische voetafdruk van
wasproducten te verkleinen.
Daarbij stelde ze een gedragscode op die door ongeveer 90 % van de bedrijven uit de branche werd onderschreven. Ze bevatte concrete doelstellingen. Zo moest het gebruik van detergenten per inwoner dalen met 10 %, moest het aantal moeilijk biologisch afbreekbare bestanddelen dalen en moest de hoeveelheid verpakkingsafval met 10 % verminderen.

Die doelstellingen werden gehaald in 2004 en hebben geleid tot het Charter voor Duurzaam Schoonmaken. Dat charter bevat een aantal duurzaamheidsprocedures voor bedrijven. Dankzij het charter is de CO2-uitstoot in de sector gedaald van 80,9 tot 66,9 kg per geproduceerde ton. Dat is een daling van meer dan 9 %.

Meer weten

  • DETIC – Belgisch-Luxemburgse vereniging van de producenten en verdelers van zepen, cosmetica, wasmiddelen,onderhoudsproducten, hygiëne en toiletartikelen, kleefstoffen, aanverwante producten en uitrusting: www.detic.be
  • AISE, Laundry Detergent Study, InSites Consulting, December 2008 : www.insites.eu

Een geconcentreerd product vraagt minder verpakking… en minder transport

Een levenscyclusanalyse meet de reële impact van een geconcentreerd product

Met geconcentreerde producten, zoals bepaalde siropen of waspoeders, kunnen consumenten ‘met minder product evenveel doen’. Daardoor moeten ze minder snel nieuwe producten aankopen. Ook de hoeveelheid verpakking en transport neemt af. Maar concentreren betekent niet noodzakelijk dat er geen ‘risico’ meer is voor het milieu. Consumenten zouden kunnen overdoseren. Bovendien zijn er specifieke productieprocessen en verpakkingen nodig voor geconcentreerde producten, die uiteindelijk schadelijker zouden kunnen zijn voor het milieu. Vraag is dus: hoe meet je de reële impact van een geconcentreerd product? Antwoord: met een levenscyclusanalyse.

Minder impact op het milieu…

Een geconcentreerd product heeft meerdere voordelen. Als consumenten voor dezelfde hoeveelheid was tien keer minder waspoeder gebruiken, is er ook tien keer minder transport nodig. Hetzelfde geldt voor het verpakkingsvolume. Kortom, de milieuimpact van transport en verpakking daalt aanzienlijk.

… maar let op voor de indirecte gevolgen

De ecologische en economische voordelen mogen echter niet teniet worden gedaan door een productieproces dat schadelijker is voor het milieu. Als het concentratieproces gebeurt via waterevaporatie, dan is er extra energie nodig. Dat jaagt niet alleen het energieverbruik de hoogte in, maar ook de uitstoot van CO2 . Men moet er zich ook van verzekeren dat consumenten hun dosering aanpassen als ze een geconcentreerd product gebruiken. Overdosering zorgt voor meer watervervuiling en verhoogt dus de milieu-impact van het product. Daarom werken steeds meer merken met doseercapsules, om het gedrag van de consument te sturen.

Optimale verpakking kiezen

Geconcentreerde producten vereisen ook de geschikte verpakking. Die bestaat in alle maten en gewichten, maar ook het materiaal van de verpakking kan verschillen. Afhankelijk van de verpakking, hebben het productieproces en de verwerking aan het
einde van de levenscyclus verschillende impacts op het milieu.

 

Om te onthouden

  • Door producten te concentreren vermindert doorgaans de milieu-impact van verpakking en transport.
  • Aanpassingen aan het productieproces en overdosering door de consument kunnen de voordelen van concentratie teniet doen.
  • Een levenscyclusanalyse laat toe om de totale milieuimpact van een geconcentreerd product te bestuderen.

 

Van grondstof tot afval

Steeds meer bedrijven laten een levenscyclusanalyse uitvoeren of life cycle assessment. Daarmee kunnen ze de reële impact van een geconcentreerd product op de volledige keten beoordelen. Een levenscyclusanalyse bestudeert alle milieu-effecten van een product en zijn verpakking. Gaande van de ontginning van de grondstoffen tot het afvalbeheer, en ook het volledige productie-, distributie- en consumptieproces.
Een levenscyclusanalyse bestaat uit twee luiken. Eerst worden de verschillende stadia in de levenscyclus van het geconcentreerde product geïdentificeerd. Vervolgens wordt een gedetailleerde balans opgemaakt van elk van die stadia: het verbruik van energieen grondstoffen, de uitstoot van CO2, NOx en fosfaten, …

Het voordeel van een levenscyclusanalyse is dat ze meerdere criteria onderzoekt

Analyse volgens meerdere criteria

De grote waarde van een levenscyclusanalyse is dat ze aan de hand van meerdere criteria verschillende aspecten onder de loep neemt: waterverbruik, eutrofiëring van de waterlopen, energieverbruik en CO2-uitstoot,… Omdat het om een totaalbenadering gaat, identificeert ze ook de eventuele verschuiving van vervuiling. Zo achterhaalt ze of de prestatieverbetering in één stadium geen achteruitgang in andere stadia veroorzaakt. De resultaten van een levenscyclusanalyse worden uitgedrukt aan de hand van indicatoren, die de emissies of de verbruikte grondstoffen omzetten in cijfers. Zo wordt de bijdrage aan het broeikaseffect uitgedrukt in ”gram CO2-equivalent”. Andere indicatoren zijn het aantal liter water of het aantal megajoules verbruikte energie.

Geconcentreerde producten - enkele aanbevelingen

  • Hou rekening met de eventuele impact van een nieuwe verpakking na de aanpassing van het productieproces.
  • Ga na of de winst in één stadium van de levenscyclus niet voor grotere verliezen zorgt in andere stadia.
  • Waak over het evenwicht tussen verpakkingsmateriaal en product en tussen verpakkingsmateriaal en de verwerking ervan aan het einde van de levenscyclus
  • Informeer de consument over het juiste gebruik van het geconcentreerde product.

Meer weten:

RDC Environment is een bureau dat levenscyclusanalyses uitvoert en CO2 -balansen opmaakt: www.rdcenvironment.be